2 maja - dziś Dzień Flagi

Zadbajmy o to, by nasze flagi były czyste i gotowe. Niech godnie uświetniają nasze obchody! Za portalem niepodlegla.gov.pl przedstawiamy Państwu krótki poradnik jak zrobić to prawidłowo i godnie.

Czy flaga i bandera to to samo?
Istnieją dwa rodzaje polskiej flagi państwowej. Pierwsza, to znany wszystkim biało-czerwony prostokąt. Druga to flaga z godłem RP na białym pasie. Zgodnie z obowiązującą ustawą, tej drugiej wersji mogą używać tylko oficjalne przedstawicielstwa kraju za granicą, cywilne lotniska i samoloty, kapitanaty portów, oraz polskie statki morskie jako banderę.

Jak eksponować flagę?
Symbole narodowe należy otaczać czcią i szacunkiem. Można powiedzieć, że jest to podstawowa zasada, z której wywodzi się cała reszta. Flagi zwykle pojawiają się na budynkach z okazji uroczystości państwowych. Mniej osób wie, że możemy też użyć symboli narodowych dla uczczenia ważnych wydarzeń w życiu prywatnym, bo dawne zakazy z czasów PRL zostały zniesione.
Wywieszana flaga powinna być czysta i wyprasowana. Nie wolno dopuścić, by materiał był brudny, podarty, postrzępiony, spłowiały lub pomazany. Podnosząc flagę należy pamiętać, by umieścić ją na szczycie masztu. Nie powinna dotykać podłoża, ani być zamoczona w wodzie. Rzeczą oczywistą jest, że zawsze trzeba sprawdzić, czy kolejność barw jest właściwa, czyli biały na górze, czerwony na dole.
Starannie umocowana flaga nie powinna ulec zerwaniu. Jeżeli owinie się wokół masztu, trzeba ją rozplątać. Dla kibiców sportowych bardziej zaskakująca może być zasada, że za niegodne symbolu narodowego uznaje się także umieszczanie na fladze czy godle jakichkolwiek napisów, rysunków, czy obrazków. Co więcej na drzewcu nie wolno umieszczać dekoracji, ani znaków reklamowych.

Jak się zachować, gdy flaga jest zniszczona?
Jeżeli flaga uległa uszkodzeniu lub odbarwieniu, powinna zostać zniszczona w sposób godny. Za destrukcję z zachowaniem szacunku uznaje się rozdzielenie barw i spalenie. Obywatele Polski nie powinni dopuścić do sytuacji, by flaga, nawet prosta, papierowa, była porzucona na ulicy, czy wyrzucona na śmietnik.

Czy można robić kubki z flagą?
W ustawie zapisano, że Symbole RP nie mogą być umieszczane na przedmiotach przeznaczonych do sprzedaży, lecz dozwolone jest ich umieszczanie w „formie stylizowanej lub artystycznie przetworzonej”, ale tak, by flagi lub godła nie ośmieszał. Pośrednio z tego wynika fakt, że nie umieszcza się ich na przedmiotach jednorazowego użytku, np. chusteczkach, czy serwetkach. Jeżeli ktoś nosi na ubraniu jakiś symbol państwowy, to uszanowanie go polega na godnym zachowaniu.

Jak uporządkować kilka flag?
Symbole państwowe innych państw należy traktować z takim szacunkiem, jakiego oczekujemy od innych w stosunku do polskich symboli państwowych. Wywieszając flagi kilku państw i organizacji trzeba zadbać o to, by każda miała swój drzewiec, i by wszystkie były tej samej wysokości. Flaga Polski w kraju powinna zajmować pozycję uprzywilejowaną, zgodnie z zasadami heraldyki.
Z faktu, że prawa heraldyczna to w rzeczywistości lewa obserwatora, zwykle trudność sprawia pytanie, którą flagę umieścić z której strony. Dla uproszczenia posłużymy się tu perspektywą widza stojącego przed wejściem do budynku, przed którym znajduje się rząd masztów. Jeżeli jest ich dwa lub cztery, symbol Polski zajmie pierwsze miejsce od lewej. Jeżeli są 3, to pozycją uprzywilejowaną jest środek. W przypadku większej ilości eksponowanych flag stosuje się zasady protokołu dyplomatycznego. Kolejne miejsca po polskiej zajmują (w tej kolejności): flaga innego państwa, województwa, powiatu, gminy, Unii Europejskiej, organizacji międzynarodowej, służbowa (policji, straży pożarnej itp.), firmowa (organizacji, uczelni, szkoły, klubu sportowego itp.) i na końcu okolicznościowa (związana z wydarzeniem).

Flaga Polski - 5 faktów na Dzień Flagi  
Każdy Polak i każda Polka wie, że biały i czerwony to kolory ich kraju. Można je spotkać wszędzie – na gmachach urzędowych, na ulicach, na zawodach sportowych… Jednak okazuje się, że nie każda flaga jest flagą. Jak to możliwe? Z okazji obchodzonego 2 maja Dnia Flagi Rzeczypospolitej Polskiej prezentujemy pięć faktów na temat polskiej flagi.

Polskie barwy narodowe
Jakie kolory ma flaga polski? Biały i czerwony, to oczywiste. Natomiast sprecyzowanie odcieni stanowi wyzwanie. Z pomocą przychodzi wtedy „Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych”. Właściwe kolory są przedstawione w postaci współrzędnych trójchromatycznych barw. Wynika z nich, że biały nie jest czystym śnieżnobiałym, a kolor czerwony to karmazyn, czyli ciemna czerwień. Ciekawostką jest, że nie zawsze tak było – choć pierwszy opis flagi z 1921 roku wprowadzał karmazyn (o odcieniu nieco jaśniejszym od współczesnego), to od 1927 roku, przez ponad 50 lat obowiązywał cynober, czyli czerwony wpadający w pomarańczowy.

Układ barw narodowych
Wybór barw flagi jest odwzorowaniem kolorów chorągwi polskiej, białego orła na czerwonym tle, oficjalnego symbolu państwa już od średniowiecza. Znak w godle, czyli orzeł, jest ważniejszą jego częścią niż tło, dlatego kolor biały jest na górze, a czerwony na dole (i dlatego poprawnie mówi się, że flaga jest biało-czerwona). Jeśli barwy zawieszone są w układzie pionowym, to biały umieszcza się po lewej stronie płaszczyzny oglądanej z przodu. Natomiast w rozetkach, czyli kokardach narodowych (często błędnie nazywanych kotylionami), biały powinien być wewnątrz, a czerwony na zewnątrz.

Proporcje flagi Polski
Długości boków w fladze powinny przedstawiać proporcje 5:8. Stosunek ten ustaliła „Ustawa z dnia 1 sierpnia 1919 r. o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej” i obowiązuje on do dziś. Przykładowo, gdy flaga ma 1 metr wysokości, to musi mieć 1,6 metra szerokości. Jeśli tak nie jest, to biały i czerwony stanowią barwy narodowe, ale nie flagę. Co więcej, zgodnie z ustawą, dla miana flagi, prostokąt musi być umieszczony na maszcie.

Barwy narodowe i ich ochrona
Dziś każdy ma prawo używać barw RP, w szczególności w celu podkreślenia znaczenia uroczystości, świąt lub innych wydarzeń, pod warunkiem zachowania odpowiednich czci i szacunku. Choć nie ma zakazów, jak za czasów PRL, nie wolno umieszczać napisów, np. z nazwami miejscowości, na biało-czerwonych flagach. Kodeks Karny zawiera przepisy dotyczące ochrony symboli narodowych. Za publiczne znieważenie, uszkodzenie lub usunięcie flagi czy godła grozi grzywna, kara ograniczenia albo pozbawienia wolności.

Flagi świata
Każde państwo, uznane na arenie międzynarodowej czy nie, posiada własną flagę, co daje setki wzorów. Najbardziej podobne do polskiej są flagi Indonezji i Monako, które są czerwono-białe. Ponad 50 krajów świata obchodzi święto na cześć swoich barw narodowych (Polska od 2004 roku). Istnieje także specjalna nauka zajmująca się flagami, znakami wojskowymi, terytorialnymi, itp. Nazywa się weksylologia – od łacińskiego vexillum, czyli sztandar, chorągiew. Uznaje się ją za dyscyplinę pomocniczą historii powiązaną z heraldyką.
Choć flaga Polski wydaje się być tak prosta, okazuje się być całkiem skomplikowana w wymiarze technicznym. Jednak ważniejsze jest, że te dwa pasy są dla całego narodu wielkim symbolem jednoczącym nas wszystkich. Pod tymi barwami narodowymi walczyli żołnierze i powstańcy, je sławili artyści i poeci. Biały i czerwony są naszym wspólnym dziedzictwem, o które dbamy od najmłodszych lat.